Từ ngày 1/3/2026, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 chính thức có hiệu lực thi hành, đánh dấu bước tiến quan trọng của Việt Nam trong việc xây dựng hành lang pháp lý cho phát triển và ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là đạo luật đầu tiên của Việt Nam quy định một cách toàn diện về quản lý, phát triển và khai thác AI trong các lĩnh vực kinh tế – xã hội.
Luật được Quốc hội Việt Nam thông qua vào cuối năm 2025, gồm 8 chương và 35 điều, với mục tiêu tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm việc ứng dụng AI diễn ra an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang trở thành công nghệ cốt lõi của chuyển đổi số toàn cầu, việc ban hành luật được xem là bước đi cần thiết để Việt Nam chủ động tham gia vào cuộc cạnh tranh công nghệ trên thế giới.
Một trong những điểm đáng chú ý của luật là nguyên tắc lấy con người làm trung tâm. Theo đó, việc phát triển và ứng dụng AI phải bảo đảm tôn trọng quyền con người, quyền riêng tư, cũng như các giá trị đạo đức và lợi ích xã hội. Luật cũng khẳng định các hệ thống AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ ra quyết định, còn trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về con người và tổ chức vận hành hệ thống.
Bên cạnh đó, luật đưa ra cơ chế phân loại hệ thống AI theo mức độ rủi ro, nhằm quản lý hiệu quả các công nghệ có khả năng gây tác động lớn đến xã hội. Các hệ thống có rủi ro cao sẽ phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt về minh bạch, giám sát và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, luật cũng quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, như sử dụng AI để thao túng hành vi con người, phát tán nội dung giả mạo gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội, hoặc khai thác dữ liệu cá nhân trái phép.
Song song với các quy định quản lý, luật cũng chú trọng thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực AI. Nhà nước khuyến khích đầu tư phát triển hạ tầng dữ liệu, năng lực tính toán, nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ chế thử nghiệm công nghệ mới (sandbox) để hỗ trợ doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu. Việc thành lập các chương trình, quỹ hỗ trợ nghiên cứu và phát triển AI cũng được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực công nghệ quốc gia.
Đối với lĩnh vực giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học, Luật Trí tuệ nhân tạo mở ra nhiều cơ hội mới. Các trường đại học và viện nghiên cứu có điều kiện thuận lợi hơn để triển khai các chương trình đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ liên quan đến AI. Đồng thời, khung pháp lý mới cũng tạo nền tảng cho việc ứng dụng AI trong giảng dạy, quản lý đào tạo và cá nhân hóa học tập, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong giáo dục đại học.
Việc Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 chính thức có hiệu lực được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam phát triển AI theo hướng bền vững, có trách nhiệm và gắn với lợi ích của con người. Đây cũng là bước đi quan trọng để xây dựng nền kinh tế số, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong giai đoạn phát triển mới.
Ban CĐS